Trzy podstawowe sposoby dochodzenia długu przed sądem w Republice Litewskiej
Jak wygląda powództwo na Litwie w praktyce. W stosunkach o charakterze handlowym na Litwie, między osobami fizycznymi i prawnymi, jednym z najczęściej pojawiających się problemów jest niewykonanie zobowiązań umownych lub obowiązków podatkowych. Bardzo często, gdy jedna ze stron nie wywiązuje się ze zobowiązań, druga strona ponosi istotne i znaczne straty materialne. Każda osoba, która poniosła straty na terytorium Litwy, niezależnie od tego, czy jest osobą fizyczną, czy prawną, ma prawo chronić swoje uzasadnione interesy wszystkimi środkami przewidzianymi w ustawie, w tym na drodze sądowej przed sądami Republiki Litewskiej. Należy jednak pamiętać, że sąd jako organ rozstrzygający spory na Litwie powinien być wybierany wyłącznie w sytuacjach, gdy strony sporu (wierzyciel i dłużnik) nie mogą dojść do porozumienia w trybie przedsądowym i możliwości takie zostały wyczerpane (na przykład wierzyciel wysyłał do dłużnika przypomnienia o zwrocie długu, wezwania, proponował mediację i tym podobne).
Co zrobić, gdy dłużnik na Litwie złośliwie unika zwrotu długu?
Co więc zrobić, gdy dłużnik na Litwie złośliwie unika zwrotu długu, odmawia negocjacji w sprawie spłaty lub po prostu ignoruje żądania zwrotu? Wtedy pozostaje jedynie wszczęcie sądowego postępowania windykacyjnego przed sądem Republiki Litewskiej, ponieważ tylko w ten sposób można skutecznie chronić uzasadnione interesy i odzyskać dług. Kodeks postępowania cywilnego Republiki Litewskiej (dalej – KPC) przewiduje trzy podstawowe sposoby, z których może skorzystać wierzyciel (powód), zwracając się do sądu na Litwie w celu windykacji długu:
Złożenie w sądzie na Litwie wniosku o wydanie nakazu zapłaty.
Wniesienie powództwa w trybie postępowania dokumentowego przed sądem Republiki Litewskiej.
Wniesienie powództwa zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania spornego na Litwie.
Niezależnie od tego, który ze sposobów windykacji długu na drodze sądowej na Litwie zostanie wybrany, windykator (wierzyciel lub powód) musi posiadać lub zgromadzić wszystkie możliwe dowody i dokumenty potwierdzające dług. Mogą to być różne umowy, na przykład o świadczenie usług, najmu, kupna i sprzedaży, faktury VAT, różne wezwania i żądania zwrotu długu, korespondencja między osobami lub inne dokumenty. Dopiero wtedy można przystąpić do przygotowania dokumentów dla sądu na Litwie. Poniżej krótko omówimy każdy z wymienionych wyżej sposobów dochodzenia długu na drodze sądowej w Republice Litewskiej.
II. Nakaz zapłaty na Litwie
Nakaz zapłaty na Litwie to akt sądowy wydawany wierzycielowi w specjalnym trybie procesowym. Procedura wydawania nakazu zapłaty została określona w art. 431 ust. 1 Kodeksu postępowania cywilnego Republiki Litewskiej. Po złożeniu w sądzie na Litwie wniosku o wydanie nakazu zapłaty mogą być rozpoznawane sprawy dotyczące roszczeń pieniężnych, wynikających z umowy, czynu niedozwolonego, stosunków pracy, zasądzenia alimentów i innych, a także dotyczące dochodzenia rzeczy ruchomych. Jednym z kluczowych warunków uzyskania nakazu zapłaty na Litwie jest dopuszczalność rozpoznania wniosku, określona w art. 431 ust. 2 litewskiego KPC, który przewiduje, że wniosek nie jest rozpoznawany wyłącznie w przypadkach, gdy:
w momencie składania wniosku o wydanie nakazu zapłaty wierzyciel nie wykonał przysługującego mu zobowiązania lub jego części, za które żąda zapłaty, a dłużnik żąda jego wykonania;
wykonanie zobowiązania w częściach jest niemożliwe, a wierzyciel żąda wykonania tylko części zobowiązania;
dłużnik zamieszkuje za granicą lub za granicą znajduje się siedziba dłużnika;
miejsce zamieszkania i miejsce pracy dłużnika są nieznane.
Jeżeli miejsce zamieszkania dłużnika na Litwie jest nieznane
W przypadku gdy po wniesieniu sprawy do sądu na Litwie i wydaniu nakazu zapłaty okaże się, że miejsce zamieszkania i miejsce pracy dłużnika są nieznane, sąd Republiki Litewskiej uchyla nakaz zapłaty, a wniosek wierzyciela pozostawia bez rozpoznania. Na to postanowienie sądu na Litwie nie przysługuje zażalenie.
Kwestia przyjęcia wniosku w sądzie na Litwie
Jeśli wszystkie wymienione warunki zostały spełnione, sąd na Litwie rozstrzyga kwestię przyjęcia wniosku i musi to zrobić nie później niż następnego dnia od dnia jego złożenia. Jeżeli wniosek wierzyciela spełnia określone wymagania, kwestia jego przyjęcia może zostać rozstrzygnięta w formie rezolucji sędziego zgodnie z art. 435 ust. 1 litewskiego KPC. Sąd Republiki Litewskiej może nie przyjąć wniosku, jeśli nie spełnia on ogólnych wymogów dotyczących treści i formy pism procesowych, przepisów art. 433 KPC lub warunków dopuszczalności określonych w art. 431 ust. 1 i 2 KPC. Wniosek może również nie zostać przyjęty, jeżeli zachodzą okoliczności wymienione w art. 137 ust. 2 litewskiego KPC lub gdy wniosek jest ewidentnie bezzasadny.
Jeżeli okoliczności przewidziane w art. 435 ust. 2 KPC ujawnią się po przyjęciu wniosku, sąd na Litwie, biorąc pod uwagę charakter uchybień, może pozostawić wniosek bez rozpoznania, umorzyć postępowanie lub uchylić już wydany nakaz zapłaty. Po rozstrzygnięciu kwestii przyjęcia sąd Republiki Litewskiej następnego dnia wydaje wierzycielowi nakaz i rozstrzyga kwestię zastosowania wobec dłużnika tymczasowych środków zabezpieczających zgodnie z art. 436 ust. 1 litewskiego KPC.
Po wydaniu nakazu zapłaty na Litwie
Po wydaniu nakazu zapłaty na Litwie odpisy wniosku wierzyciela i nakazu zapłaty nie później niż następnego dnia po wydaniu nakazu są przesyłane dłużnikowi zgodnie z art. 437 ust. 1 litewskiego KPC. Sprzeciw dłużnika wobec wniosku wierzyciela musi być złożony na piśmie w terminie 20 dni od dnia doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wydaniu nakazu zapłaty. Sprzeciw musi spełniać ogólne wymogi dotyczące treści i formy pism procesowych, z wyjątkiem wymogu wskazania uzasadnienia sprzeciwu.
Czy sąd na Litwie może nie przyjąć wniosku?
Sąd Republiki Litewskiej może nie przyjąć wniosku, jeśli nie spełnia on ogólnych wymogów dotyczących treści i formy pism procesowych, przepisów art. 433 KPC lub warunków dopuszczalności określonych w art. 431 ust. 1 i 2 KPC. Wniosek może również nie zostać przyjęty, jeżeli zachodzą okoliczności wymienione w art. 137 ust. 2 litewskiego KPC lub gdy wniosek jest ewidentnie bezzasadny. Jeżeli okoliczności przewidziane w art. 435 ust. 2 KPC ujawnią się po przyjęciu wniosku, sąd na Litwie, biorąc pod uwagę charakter uchybień, może pozostawić wniosek bez rozpoznania, umorzyć postępowanie lub uchylić wydany nakaz zapłaty. Po rozstrzygnięciu kwestii przyjęcia sąd Republiki Litewskiej następnego dnia wydaje wierzycielowi nakaz i rozstrzyga kwestię zastosowania wobec dłużnika tymczasowych środków zabezpieczających zgodnie z art. 436 ust. 1 litewskiego KPC.
Powództwo czy nakaz zapłaty na Litwie – co jest szybsze?
Wydaje się, że złożenie wniosku o wydanie nakazu zapłaty przed sądem na Litwie pozwala szybciej i mniejszym kosztem rozstrzygnąć spory dotyczące długów. W rzeczywistości tak właśnie jest. Przygotowanie dokumentów dla sądu na Litwie jest znacznie tańsze, w praktyce nawet do trzech razy. Opłata sądowa w Republice Litewskiej jest czterokrotnie niższa niż w przypadku wniesienia powództwa w ogólnym trybie spornym. Postępowanie sądowe na Litwie trwa krótko, około 2 miesięcy. Strony nie muszą uczestniczyć w posiedzeniach sądu. Jednak kilka warunków przewidzianych w ustawie litewskiej może skomplikować skuteczność tego sposobu rozstrzygania sporów. Na przykład konieczne jest, aby dłużnik przyjął przesyłane przez sąd na Litwie pisma procesowe i nie wnosił sprzeciwu wobec długu. Jeśli nie uda się doręczyć dłużnikowi na Litwie pism procesowych, nakaz zapłaty zostaje uchylony.
To samo dotyczy sytuacji, gdy dłużnik wnosi sprzeciw wobec wydania nakazu zapłaty na Litwie. Sprzeciw ten może być całkowicie nieuzasadniony, wystarczy opinia dłużnika, że nie zgadza się z długiem.
Przed zwróceniem się do sądu na Litwie
Przed zwróceniem się do sądu Republiki Litewskiej należy ocenić, czy warto skorzystać z uproszczonego trybu i ryzykować, że dłużnikowi nie zostaną doręczone pisma procesowe lub że wniesie on sprzeciw wobec długu. W takim przypadku i tak będzie konieczne wniesienie powództwa zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania na Litwie, dopłata opłaty sądowej, dodatkowe koszty pomocy prawnej przy przygotowywaniu powództwa, utrata czasu przeznaczonego na rozpoznanie wniosku o wydanie nakazu zapłaty oraz poniesienie dodatkowych kosztów.
II. Powództwo w trybie postępowania dokumentowego na Litwie
Powództwo w trybie postępowania dokumentowego na Litwie to powództwo, w którym wierzyciel (powód) wnosi o rozpoznanie sprawy w tym trybie przed sądem Republiki Litewskiej. Sąd na Litwie, podobnie jak w przypadku wydania nakazu zapłaty, formalnie weryfikuje dowody i po wydaniu rozstrzygnięcia przesyła je dłużnikowi, który w terminie 20 dni może wnieść sprzeciw. Jeśli osoba nie wniesie sprzeciwu, orzeczenie sądu na Litwie staje się prawomocne i może podlegać egzekucji. Jeśli dłużnik wniesie sprzeciw, postępowanie toczy się dalej, a strony są wzywane na posiedzenie sądu Republiki Litewskiej. Należy podkreślić, że tylko w przypadku wniesienia przez dłużnika sprzeciwu strony będą musiały stawić się na posiedzeniach sądu na Litwie. Powództwo w trybie postępowania dokumentowego w Republice Litewskiej podlega opłacie, ale tylko w wysokości połowy zwykłej kwoty. Ponadto, w przeciwieństwie do przypadku wydania nakazu zapłaty na Litwie, sprzeciw dłużnika musi być uzasadniony i udokumentowany.
Dopuszczalność rozstrzygania sporów w trybie postępowania dokumentowego na Litwie
Art. 424 ust. 1 Kodeksu postępowania cywilnego Republiki Litewskiej określa dopuszczalność rozstrzygania sporów w trybie postępowania dokumentowego. Ma to zastosowanie, gdy przedmiotem powództwa na Litwie są roszczenia pieniężne. Takie roszczenia mogą wynikać z umowy, czynu niedozwolonego, stosunków pracy, zasądzenia alimentów lub innych podstaw. Obejmuje to również dochodzenie rzeczy ruchomych lub papierów wartościowych na Litwie. Możliwe są również roszczenia wynikające z umów najmu nieruchomości dotyczące eksmisji najemcy. Na wniosek powoda taki spór może zostać rozstrzygnięty w określonym trybie przed sądem Republiki Litewskiej. Warunkiem koniecznym jest, aby wszystkie roszczenia były poparte dopuszczalnymi dowodami pisemnymi zgodnie z prawem litewskim. Jeśli powództwo nie spełnia wymogów określonych w art. 424 ust. 1 litewskiego KPC, nie może być rozpoznane w trybie postępowania dokumentowego na Litwie.
W takim przypadku sąd na Litwie wyznacza termin na usunięcie uchybień powództwa. Sąd Republiki Litewskiej może zobowiązać powoda do potwierdzenia roszczeń dopuszczalnymi dowodami pisemnymi. Może również nakazać dopłacenie brakującej opłaty sądowej. Robi się to po to, aby sprawę można było rozpoznać zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania spornego na Litwie.
Powództwo czy nakaz zapłaty na Litwie – jaka jest różnica?
W przeciwieństwie do przypadku wniosku o wydanie nakazu zapłaty na Litwie, gdy do wniosku nie dołącza się żadnych dowodów, w przypadku powództwa w trybie postępowania dokumentowego w pozwie musi zostać wskazana prośba powoda o rozpoznanie sprawy w tym trybie oraz wszystkie dowody pisemne, na których powód opiera swoje roszczenia zgodnie z art. 425 ust. 1 litewskiego KPC. Do powództwa, zgodnie z trybem określonym w art. 113 i 114 Kodeksu postępowania cywilnego Republiki Litewskiej, muszą być dołączone dowody pisemne, na których opiera się zgłaszane roszczenie. Opłata sądowa od powództwa wniesionego w trybie postępowania dokumentowego na Litwie wynosi połowę kwoty, którą należałoby uiścić za rozpoznanie powództwa w sądzie Republiki Litewskiej w ogólnym trybie spornym.
Postępowanie dokumentowe na Litwie toczy się zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania spornego, z wyjątkiem wyjątków przewidzianych w art. 427 ust. 1 litewskiego KPC. W istocie powództwo w trybie postępowania dokumentowego przed sądem na Litwie jest optymalnym sposobem dochodzenia długu, jednak jeśli dłużnik wniesie uzasadnione i umotywowane sprzeciwy, sąd Republiki Litewskiej i tak przejdzie do rozpoznania sporu zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania spornego i sprawa będzie rozpoznawana zgodnie z zasadami omówionymi w następnym punkcie.
III. Powództwo przed sądem na Litwie
Powództwo przed sądem na Litwie to pismo procesowe powoda. Postępowanie w sprawie powództwa w Republice Litewskiej to najdłuższy i najdroższy sposób dochodzenia długu, ale jednocześnie najbardziej skuteczny. Mimo że postępowanie w sprawie powództwa na Litwie trwa dłużej niż w przypadku nakazu zapłaty, a przygotowanie dokumentów i opłata sądowa są droższe, to niezależnie od tego, czy uda się odnaleźć dłużnika na Litwie i doręczyć mu dokumenty, oraz niezależnie od zgody lub niezgody dłużnika z długiem, sąd Republiki Litewskiej rozstrzyga sprawę co do istoty i wydaje ostateczne orzeczenie w przedmiocie zasądzenia długu. Zwrócenie się do sądu na Litwie w trybie ogólnym od razu zapewnia, że zostanie wydane rozstrzygnięcie co do istoty w przedmiocie zasądzenia długu, nie będzie tracony czas i ponoszone dodatkowe koszty.
W każdym konkretnym przypadku na Litwie warto zwrócić się do specjalistów świadczących profesjonalną pomoc, którzy zapewnią maksymalną ochronę praw i potrzeb klienta. Każda sytuacja sporna w Republice Litewskiej jest inna, dlatego nie może być ujednoliconych sposobów rozstrzygania. Zapraszamy do kontaktu – omówimy każdą sytuację indywidualnie i niewątpliwie znajdziemy obustronnie akceptowalny sposób rozwiązania problemu na Litwie.
Informacje o charakterze ogólnym dotyczące prawa na Litwie
Informacje zawarte w niniejszym artykule mają charakter ogólny i nie można się nimi bezwarunkowo kierować w indywidualnej sprawie w konkretnej sprawie sądowej na Litwie. Każda sytuacja sporna w Republice Litewskiej powinna być rozstrzygana indywidualnie. Przedstawione informacje są wyłącznie opinią ich autorów i w żadnym wypadku nie mogą być uważane ani ich poszczególne części interpretowane jako porada prawna, oferta świadczenia usług prawnych na Litwie lub inny oficjalny dokument, który nakładałby obowiązki na ich autorów. Opracowane opracowanie jest własnością Stowarzyszenia „Teisės Garantas” z Litwy i surowo zabrania się jego rozpowszechniania, kopiowania lub innego wykorzystania bez pisemnej zgody autorów.